مقدمه

بیماری ویروسی لوله شدن برگ سیب زمینی به نام نکروز بافت آبکشی سیب زمینی نیز معروف است. نام های دیگر این بیماری عبارتند از: پیچیدگی برگ سیب زمینی و نکروز شبکه ای سیب زمینی. این بیماری یکی از قدیمی ترین و شدیدترین بیماریهای ویروسی سیب زمینی است. این بیماری نه فقط کاهش قابل ملاحظه ای را در محصول تولید میگردد بلکه سبب نکروز غده ها نیز میشود.

علائم بیماری

گیاهانی که از غده های آلوده به وجود می آیند کوتوله ، رنگ پریده و زرد هستند که بیش از حد طبیعی به طرف بالا متمایل میشوند و همانطوریکه نام بیماری نشان میدهد برگها مخصوصاً برگهای پایینتر گیاه لوله ای میگردند. این گونه برگها ضخیم، چرمی و با بافت شکننده هستند که به هنگام فشردن آنها در دست خرد میشوند. اولین علائم بیماری حدود یک ماه پس از کاشت یا هنگامی که رشد بوته ها به حدود 15 سانتیمتر می رسد ظاهر میشود. بوته های بیمار غده های کمتر و کوچکتر نسبت به گیاهان سالم تولید کرده و در نتیجه میزان محصول کاهش می یابد.

آلودگی در ابتدای فصل معمولاً موجب لوله ای شدن مشخص برگچه های انتهایی می شود. در قاعده برگچه های جوان نیز مواد ارغوانی رنگ ممکن است به وجود آید. گیاهانی که در اواخر فصل رویش آلوده می شوند معمولاً ممکن است علائمی را نشان ندهند. به هر حال غده های تولید شده این گیاهان اغلب نکروز بافت آبکشی (نکروز شبکه ای) را نشان می دهند. از علائم دیگر این بیماری رشته ای شدن جوانه هاست. در غده های آلوده به بیماری مخصوصاً آنهایی که نکروز آوندهای آبکشی در آنها مشاهده می شودجوانه ها اغلب به صورت رشته های بلند در می آیند. این علائم صددرصد وسیله ای درست در تشخیص این بیماری نیست زیرا سایر بیماریها نیز گاهی رشته ای شدن جوانه ها را موجب می شوند.

عامل بیماری

ذرات ویروس لوله ای شدن برگ سیب زمینی ، کوچک، چندوجهی و به قطر 24 تا 25 نانومتر می باشد. آنتی سرم PLRV تهیه شده است. بنابراین از روش Elisa می توان برای تشخیص استفاده نمود.

چرخه بیماری

در طبیعت هر چند سیب زمینی میزبان اصلی ویروس لوله ای شدن است ولی این ویروس گاهی به گوجه فرنگی و بعضی دیگر از گیاهان خانواده سولاناسه نیز حمله می کند. ویروس لوله ای شدن سیب زمینی مانند اغلب ویروسهای دیگر سیب زمینی از طریق غده منتقل میشود. این ویروس به وسیله عصاره گیاهی نمی تواند انتقال یابد. انتقال آن از گیاه به گیاه دیگر به وسیله شته ها مخصوصاً شته سبز هلوMyzus persicae صورت می گیرد. سایر شته های ناقل احتمالی عبارتند از: شته سیب زمینی (Macrosiphum euphorobiae) و شته پنجه روباهی (Acyrthosiphom solani) .  ویروس در شته سبز هلو پایا بوده و زمان تاخیر یا دوره کمونی را لازم دارد. این امر همچنین در مورد سایر شته های ناقل احتمالاً صادق است. این ویروس به وسیله پیوند نیز منتقل می شود.

مبارزه

مهمترین راه کنترل بیماری لوله ای شدن برگ سیب زمینی ، کشت غده های عاری از ویروس است. سایر روشهای کنترل شامل جدا کشت نمودن از سایر مزارع سیب زمینی، کنترل شته های ناقل، کندن بوته های آلوده و از بین بردن آنها به منظور کاهش منبع آلودگی، سرانجام برداشت زود است. ضمناً از بین بردن و خشک نمودن شاخ و برگهادر مزارعی که غده های گواهی شده و بزری تولید می نمایند. برای کاهش بیماری توصیه شده است. برای کنترل حشرات از حشره کشهای سیستمیک می توان استفاده نمود. ویروس با حرارت دادن غده های آلوده در دمای 35 درجه سانتیگراد به مدت 56 روز و در دمای 36 درجه ظرف مدت 39 روز غیرفعال است.